Podsumowanie Międzynarodowego Festiwalu Artes Liberales Muzyka i technika
W czerwcu zakończył się Międzynarodowy Festiwal Artes Liberales Muzyka i technika, który trwał od grudnia 2025 do czerwca 2026 roku. Dyrektorem artystycznym festiwalu była dr hab. Anna Szarapka, prof. UKW a komitet organizacyjny tworzyli studenci Wydziału Edukacji Muzycznej działający w Kole Naukowym Artes Liberales. Wydarzenie było częścią międzynarodowy projektu Railway200, a patronat nad festiwalem przyjął rektor UKW prof. dr hab. Bernard Mendlik. W wydarzenie włączyła się firma PESA Bydgoszcz SA.
Jednym z modułów Międzynarodowego Festiwalu Artes Liberales Muzyka i technika były Warsztaty kompozytorskie (20.05.2026) prowadzone przez kompozytorów i instrumentalistów - dr Juliana Paprockiego i Wojciecha Glądysa. Studenci Wydziału Edukacji Muzycznej mieli okazję zapoznać się z procesami tworzenia muzyki przy wykorzystaniu nowych mediów i elektroniki, a następnie zostali włączeni w aktywne działanie twórcze, obejmujące wspólne tworzenie muzyki i improwizację. Podczas kreowania materii dźwiękowej studenci wykorzystali zrealizowane przez nich wcześniej nagrania terenowe (field recording), bazujące na odgłosach pędzących i hamujących pociągów, sonorystyce pracujących maszyn, autentycznych zapowiedziach kolejowych i dźwiękach dworca. Warsztaty zakończyły się koncertem w wykonaniu Juliana Paprockiego – klarnet i Wojciecha Glądysa – elektronika oraz improwizacją studentów Wydziału Edukacji Muzycznej, w której wzięli udział: Stanisław Andryszak – elektronika, Beniamin Balicki - perkusja, Bartosz Ciura – fortepian, Kamil Jarzyński – trąbka, Kyryl Kozub – kalimba, Anastasia Radchuk – flet. Improwizację poprowadziła dyrygentka - Anastasiia Zinko. Koncert zaszczycili swoją obecnością Seniorzy, którzy przybyli na wydarzenie w ramach regularnych spotkań Uniwersytetu Trzeciego Wieku. Koncert poprzedziła skierowana do nich prelekcja, przygotowana przez studenta II roku studiów magisterskich Wydziału Edukacji Muzycznej – Miłosza Matląga, zatytułowana Muzyka wobec osiągnięć techniki w XIX i XX wieku. Prelegent opowiedział o związkach między techniką i muzyką zapoczątkowanych podczas rewolucji przemysłowej XIX wieku. Skoncentrował się również na pierwszych pasażerskich podróżach kolejowych, przedstawiając kompozycje nawiązujące do dźwięków pociągu, wyrastające z fascynacji ruchem i szybkością. Wydarzenie stworzyło wyjątkową przestrzeń spotkania dwóch pokoleń – energii i świeżego spojrzenia młodych osób studiujących oraz doświadczenia seniorów, którzy pozostają otwarci na nowe przeżycia, inspiracje i emocje.
Zwieńczeniem Festiwalu była Ogólnopolska Konferencja Naukowa, która odbyła się w Zespole Pałacowo-Parkowym w Ostromecku (2.06.2026 r). Umożliwiła ona refleksję nad tym, jak technika – od XIX-wiecznych maszyn parowych po nowoczesne technologie – wpływała na muzykę: jej estetykę, język, formy oraz sposoby tworzenia, wykonania i odbioru dzieła. Konferencję rozpoczął Sebastian Soberski - astronom i kierownik Planetarium i Obserwatorium Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika w Grudziądzu oraz radioobserwator w Katedrze Radioastronomii w Instytucie Astronomii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Jego prelekcja była fascynującą opowieścią o radioastronomii i radioteleskopach z licznymi przykładami „dźwięków” kosmosu czyli sygnałów radiowych zamienionych na falę akustyczną słyszalną przez ludzkie ucho. Kolejne referaty dotyczyły związków pomiędzy elektroniką a instrumentarium perkusyjnym (Bartłomiej Sutt - Rok 1960 a dzień dzisiejszy. Jak na przestrzeni ponad 60 lat rozwinęło się połączenie perkusji i elektroniki?), relacji i zależności pomiędzy twórcą a przedmiotem sztuki, zwłaszcza podczas kreowania muzyki w dobie osiągnięć elektroakustycznych i cyfryzacji (dr Julian Paprocki - Relacja i zależność. Muzyka multimedialna w dobie cyfrowego panoptykonu), instrumentarium elektronicznego i współczesnego warsztatu muzyka w kontekście integracji historycznego dziedzictwa z innowacyjnymi narzędziami ekspresji (dr hab. Benedykt Odya, prof. uczelni Nowy paradygmat wirtuozerii: synergia technologii MPE, instrumentów EWI i kontrolerów gestu w kształtowaniu współczesnej techniki wykonawczej). Kolejne wystąpienia podjęły temat związków pomiędzy dziedzictwem przemysłowym Łodzi a muzyką współczesną (Milena Kruszwic - Od maszyny do muzyki - inspiracje industrialne w twórczości kompozytorskiej Artura Zagajewskiego), technologicznych osiągnięć analizy widma dźwięku w muzyce Georga Friedricha Haasa (Hubert Gabriel Żmudzki - Technologiczne podstawy techniki języka dźwiękowego Georga Friedricha Haasa) oraz relacji pomiędzy rozwojem techniki a przemianami myślenia estetycznego w XIX i XX wieku (dr hab. Anna Szarapka, prof. uczelni - Estetyka postępu i doświadczenie techniki w muzyce XIX i XX: od rewolucji kolejowej po eksplorację kosmosu).
Konferencja ukazała wielowymiarowe związki pomiędzy nauką, techniką i sztuką, podkreślając, że rozwój technologii nie tylko wzbogaca środki muzycznej ekspresji, ale także wpływa na sposób myślenia o muzyce, jej tworzeniu i odbiorze.
Wydarzenie w Ostromecku zakończył koncert z udziałem studentów, doktorantki i pedagogów Wydziału Edukacji Muzycznej. Stanowił on artystyczne dopełnienie refleksji naukowej nad relacjami między muzyką i technologią. Zaprezentowane utwory ukazały, w jaki sposób technika – od maszyn parowych i kolei żelaznej, po nowoczesne technologie – kształtowała wyobraźnię muzyczną. W pierwszej części programu usłyszeliśmy kompozycje wyrażające entuzjazm towarzyszący pojawieniu się nowoczesnego transportu kolejowego, fascynację rytmem maszyny, regularnością mechanizmu oraz nowym doświadczeniem przestrzeni i prędkości. W drugiej części koncertu tradycja połączyła się z nowoczesnością – zabrzmiały intrygujące interpretacje klasycznych motywów – od lekkiej, jazzowej aranżacji beethovenowskiej bagateli Dla Elizy, przez pełną emocji fantazję inspirowaną Carmen Georges’a Bizeta, aż po poruszającą pieśń z filmu Miasto 44. Koncert zwieńczyły kompozycje Beniamina Balickiego – studenta Wydziału Edukacji Muzycznej UKW. Wykonawcami koncertu byli: mgr Justyna Droszcz, Maja Kamińska – śpiew, Jakub Gurgul, Yaryna Liubinska, Anna Magnuszewska, Anastasiia Zinko, dr Justyna Jakubowska, dr Marlena Winnicka, – fortepian oraz kwintet fortepianowy w składzie: Roland Kaczorek – fortepian, Aleksandra Maćkowiak - skrzypce I, Wiktoria Mostowy - skrzypce II, Emilia Lehmann – altówka, Małgorzata Nowicka – wiolonczela.
Wydarzeniem towarzyszącym Festiwalowi był udział studentów w VII Ogólnopolskiej Konferencji Kół Naukowych w Akademii Muzycznej im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku w dniu 17 kwietnia 2026 roku, podczas której członkowie Koła Naukowego Artes Liberales, wygłosili dwa referaty prezentujące efekty działań edukacyjno-artystycznych Koła:
- Beniamin Balicki - „Kolej na muzykę”– realizacja projektu edukacyjno-artystycznego dla szkół średnich z okazji 200-lecia kolei w Europie (Railway200);
- Miłosz Matląg - Muzyka wobec osiągnięć techniki w XIX i XX wieku w kontekście projektu edukacyjno-artystycznego;
- Utwory muzyczne zaprezentowali: Jakub Gurgul i Roland Kaczorek.
dr hab. Anna Szarapka, prof. UKW